zondag 6 maart 2011

De kaart en het landschap (2)

Photobucket

Toen ik nog in Trento woonde was ik een regelmatig bezoeker van het MART, het museum voor moderne kunst in Rovereto. Hele mooie thema-tentoonstellingen organiseren ze daar altijd, maar ook de permanente collectie is niet mis.
Tijdens één van m'n dwaaltochten door het museum kwam ik in 2005 of 2006 op de benedenste verdieping terecht waar het archief is gevestigd. En daar hing een werk van Emilio Isgrò, 'Carta geografica cancellata, 1970'. Een landkaart waarop alle beschrijvingen met zwart doorgestreept waren. Het effect is heel bijzonder. Alles wat door mensenhanden gecreëerd is en waar een naam aan gegeven is wordt anoniem. Steden, wegen, rivieren, alles krijgt een andere betekenis. Of beter, verliest de betekenis die wij er middels een naam aan hebben gegeven. De landkaart, het landschap, ze krijgen een totaal andere verhouding. De mensen spelen er een rol in, maar die rol lijkt van het ene op het andere moment veel minder overheersend te worden.



PhotobucketEmilio Isgrò werd in 1937 geboren in Barcellona Pozzo di Gotto op Sicilië. In 1956 verliet hij het eiland en ging in Milaan wonen. In hetzelfde jaar publiceerde hij zijn eerste gedichtenbundel, 'Fiere del Sud'. Isgrò was in de eerste plaats schrijver en dichter.
Pas in 1964 deed hij zijn intrede in de wereld van de moderne kunst. Zijn werken kregen de naam 'Le Cancellature', complete boeken en encyclopediën waarin hij elk woord met een dikke zwarte streep doorgehaald had. Hij werd daarmee in Italië een van de gangmakers achter de 'visuele poëzie' en de conceptuele kunst, waarin het idee achter een kunstwerk belangrijker wordt geacht als de esthetische afwegingen.
Na de geannuleerde boeken volgden dus geannuleerde geografische kaarten. Isgrò heeft zelfs op het punt gestaan zijn 'cancellature' door te trekken naar het 'witte' doek met een film die 'La jena più ne ha e più ne vuole' (de hyena, hoe meer hij heeft hoe meer hij wil) geheten zou moeten hebben en waarin zwarte opnamen slechts een aantal seconden onderbroken zouden worden door waarneembare beelden. De eerste opnamedag stond gepland op 12 december 1969, maar de bomaanslag op Piazza Fontana in Milaan (een actie van extreem rechtse terroristen, waarbij 17 doden vielen), die precies op die dag werd gepleegd werd, werd door de kunstenaar gezien als de annulering van zijn project en de opnames werden nooit meer gemaakt.





Aangezien ik geen Isgrò kon en kan betalen besloot ik zelf een aantal landkaarten te cancellen. De landkaarten vond ik gemakkelijk bij de drukkerij waar ik werkte en na een paar dagen had ik er drie klaar die in mijn kantoor kwamen te hangen.


Photobucket
Een detail van mijn 'cancellatura'


De vroege werken van Jed Martin, de hoofdpersoon in Michel Houellebecq's 'De kaart en het landschap', deden me onbewust aan de 'cancellature' van Emilio Isgrò denken, en aan de mijne. De hoofdpersoon uit de roman fotografeerde heel gedetailleerd de kaarten, ik annulleerde ze heel gedetailleerd. Het leuke toeval wil dat zowel Martin als ik met de topografische kaarten van Michelin aan de slag zijn gegaan. Hij omdat de kwaliteit ervan zo bijzonder was, ik omdat ik bij de drukkerij werkte die de kwaliteit ervan juist zo bijzonder maakte.
Gek te bedenken dat Houellebecq zijn roman heeft geschreven met waarschijnlijk een aantal Michelin-kaarten bij de hand. Diezelfde Michelin-kaarten waarvoor ik het transport vanuit Italië naar Frankrijk heb georganiseerd.
Het is een kleine wereld.



Afbeelding 1: Teknemedia
Afbeelding 2: Artemisiaweb

deel 1deel 2Photobucket


Wordt vervolgd.

8 opmerkingen:

  1. Nooit geweten dat jij meegewerkt hebt aan het maken van de Michelin kaarten.

    Ik zal de kaarten in het vervolg met nog meer egards behandelen ;-)

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Door die kaart, denk ik nu terug aan de kaart die in ons studentenhuis op het toilet hing. Het was een kaart van Nederland, maar met alle namen in Cyrillisch schrift. Je ging dan opnieuw op ontdekkingstocht in eigen land, je moest elke plaatsnaam ontleden om te beseffen welke het was.
    Pottepdam (Rotterdam) was het ijkpunt en dan ging je de rest ontleden....
    Zou best weer zo'n kaart willen vinden.

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Interessante informatie, schande, maar ik heb nog nooit van deze conceptuele kunstenaar gehoord. Hoe dan ook, het zijn prachtige werken die je in staat stellen om je eigen visie/verhaal te ontwikkelen op basis van wat je ziet.

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Het is een bijzonder effect. Al wordt ik wel een beetje somber van een kunstenaar die maar 1 ding heeft bedacht en dat vervolgens op van alles en nog wat gaat toepassen. Net zoiets als dat inpakken van Christo. Daar gaat de lol toch snel van af...

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Ik vind dit weer een geweldig blog, had er nog nooit van gehoord maar dankzij jou kan ik dat niet meer beweren ;)

    BeantwoordenVerwijderen
  6. @Zelfstandig journalist.
    In het groot is het nog betoverender.

    @Glaswerk.
    Niet aan het maken, maar wel aan het transport ervan. Zeker weten dat je de volgende keer als je over de Michelin-kaart gebogen zit aan dit blog denkt. ;-)

    @PaulO.
    Uren op de doos blijven hangeen op die manier. :-)

    @Blogpieper.
    Niet echt een schande, denk ik. Ik geloof niet dat hij buiten Italië heel erg bekend is.

    @de Stripman.
    Wat Isgrò betreft ben ik het met je eens. Hij boorduurt nog steeds voort op hetzelfde principe. Wat Christo betreft, die heeft wel wat meer gedaan dan het inpakken. Kijk eens naar "The Gates" in het Central Park in New York, groots.

    @Paco.
    Dank je, Paco.

    @beukmans.
    Je zal één van de weinigeen zijn in Nederland die hem kent nu. ;-)

    BeantwoordenVerwijderen