zondag 17 april 2011

Habemus Papam

,,Gefeliciteerd met je promotie.'' Iedereen gaat ervan uit dat een promotie enkel positief is, eerst en vooral natuurlijk om het prijskaartje dat eraan vasthangt. Aan de andere kant van het labeltje staan in dikke rode letters de woorden "grotere  verantwoordelijkheid" gedrukt.
En wat doe je als gepromoveerde als je merkt dat je juist daar niet klaar voor bent? Dat die grotere verantwoordelijkheid te zwaar op je schouders rust en je die niet kunt dragen? Als je het beste met jezelf voorhebt doe je een stapje terug, je weigert de promotie of je zoekt een andere baan.
En wat als je die promotie niet kunt weigeren? Als je gekozen bent door een hogere macht, de hoogste macht? Dan heb je een serieus probleem.
Het is deze hersenkronkel die de Italiaanse regisseur Nanni Moretti tot zijn laatste film aangezet heeft, "Habemus Papam", die vrijdag (15 april) in de Italiaanse bioscopen in première is gegaan en op het Filmfestival van Cannes mee zal dingen naar de Gouden Palm. Over een pas gekozen paus, wiens schouders te smal blijken om de immense verantwoordelijkheid van hoofd van de katholieke kerk te dragen.

 

Habemus Papam

Er zijn inmiddels vijf jaren verstreken sinds Moretti's laatste film "Il Caimano", een steeds profetischer wordende rolprent rondom Silvio Berlusconi. Een film die veel stof deed en doet opwaaien, zoals de meeste van de films van de inmiddels 57-jarige regisseur, acteur en producent. En gezien het onderwerp heeft ook "Habemus Papam" natuurlijk al voor de nodige discussies gezorgd in een Italië dat leeft en beleeft in de schaduw van de kerk.
Toch lijkt Nanni Moretti de film met fluwelen handschoenen aan te hebben gemaakt. Ondanks het feit dat hij uitgesproken atheïst is neemt hij het geloof of het Vaticaan nergens echt op de hak. Integendeel zelfs. ,,Het is ook geen film over het Vaticaan'', vertelt Moretti in een interview met Arianna Finos voor 'La Repubblica'. ,,Het is een film over de moeilijkheid om aan de verwachtingen van anderen te kunnen voldoen.'' Niet voor niets lijkt hij dan ook te hebben gekozen voor Michel Piccoli als hoofdrolspeler.Michel PiccoliDe 85-jarige Franse acteur (in zijn rijke carrière goed voor 225 films) kruipt op een erg overtuigende manier in de huid van kardinaal Melville en zet deze op een meesterlijk menselijke wijze in al zijn onvolkomendheden en twijfels neer op het moment dat hij tot paus Celestino VI wordt gekozen.

De nieuwe paus wordt panisch op het moment dat hij vanaf het balkon de gelovigen op het Sint Pieterplein moet begroeten en zijn plaats tussen de wapperende rode fluwelen gordijnen blijft dan ook leeg. De katholieke wereld is vanaf de hoogste tot laagste gelederen in verwarring en de hulp van de psychiater Brezzi (de beste, een rol die Nanni Moretti zichzelfNanni Moretti
toeëigent) wordt ingeroepen. Op diens aanraden zoekt Celestino VI in het diepste geheim hulp buiten de muren van het Vaticaan, bij een andere psychiater (Brezzi's ex-vrouw). Om zijn identiteit niet prijs te geven doet de paus zich voor als acteur (,,Maar ik ben geen goeie.''). Na het bezoek maakt hij een wandelingetje, waarbij hij aan het wakend oog van zijn staf weet te ontsnappen. Alleen in Rome komt hij in aanraking met het leven buiten de kerk. Hij herinnert zich zijn liefde voor het toneel, komt in een gezelschap terecht dat zich voorbereid op Tsjechov's "De Meeuw". Het is de vleug symboliek waarvan Moretti in "Habemus Papam" knap gebruik maakt. De première van het toneelstuk leidt tot het einde van de vlucht van Melville/Celestino VI, precies zoals de vlucht van Tsjechov's meeuw haar einde kende. De film gaat vervolgens haar beslissende fase in, die ik hier niet zal onthullen.


De menselijke tragiek is slechts een onderdeel van de film. "Habemus Papam" werd als een commedie gepresenteerd, en dat is het ook in de eerste plaats. Moretti's humor is aangenaam, niet plat zoals ze te vaak op de Italiaanse televisie gebracht wordt. Met af en toe een kleine vingerwijzing naar de wereld van de psychiaters en de geslotenheid van de kerk, maar zonder denigrerend te worden.
Moretti is back. Voor de ene helft van Italië werd het tijd, voor de andere helft had hij ook weg mogen blijven. Zo gaat dat hier, je houdt ervan of niet. Zwart, wit, grijstinten bestaan niet.

9 opmerkingen:

  1. Lijkt me een film om te gaan zien, mocht hij in Antwerpen worden vertoond.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. In een land met zulke operette figuren schrijft een script zichzelf.

    BeantwoordenVerwijderen
  3. zoals martin al zei:)

    het thema dat je als eerste naar voren brengt, doet me denken aan de film the devils advocate,
    hoewel die film veel minder subtiel was

    BeantwoordenVerwijderen
  4. lijkt me een film om naar uit te kijken - benieuwd of hij ook in Belgie zal draaien ...

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Lijkt me moeilijk om een goede recensie te schrijven. Pet af voor deze. :-)

    BeantwoordenVerwijderen
  6. Knap geschreven Ron
    Al hij hier komt ga ik er zeker naar toe.
    Dank je voor de tip

    BeantwoordenVerwijderen
  7. Mooie recensie en helemaal met je eens. De beelden staan nog op mijn netvlies en ik lach nog om de 'battute'.
    Veel recensies praten erover alsof het een flop was, maar Piccoli speelt weer heel goed, de kwaliteit hangt voornamelijk van hem af.
    Jammer dat Cannes er geen prijsje voor over had.

    BeantwoordenVerwijderen